- Business Analyst là ai? Vai trò và trách nhiệm chính trong một dự án phần mềm là gì?
BA là người đứng giữa bên nghiệp vụ và bên kỹ thuật: biến nhu cầu kinh doanh thành yêu cầu mà đội phát triển làm được, và đảm bảo thứ làm ra đúng vấn đề ban đầu. Trách nhiệm theo vòng đời dự án: -…
- Business Analyst khác Data Analyst ở điểm nào?
Hai vai trò khác nhau ở câu hỏi mà mỗi bên phải trả lời. Business Analyst trả lời câu hỏi "nên xây cái gì và vì sao". Đầu vào là con người và quy trình: phỏng vấn các stakeholder, mô tả quy trình hiện tại,…
- IT Business Analyst khác Business Analyst nghiệp vụ thuần ở chỗ nào?
BA nghiệp vụ làm việc ở tầng doanh nghiệp: phân tích quy trình, cơ cấu tổ chức, chi phí, đề xuất cải tiến. Giải pháp đưa ra có thể hoàn toàn không liên quan tới phần mềm — đổi quy trình duyệt, sắp xếp lại…
- Phân biệt BA, Product Owner và Project Manager. Ba vị trí này chồng lấn nhau ở đâu?
Ba vị trí khác nhau ở thứ mà mỗi người chịu trách nhiệm cuối cùng. - Business Analyst chịu trách nhiệm về tính đúng và đủ của yêu cầu. Câu hỏi trung tâm: giải pháp này có giải quyết đúng vấn đề nghiệp vụ không,…
- Trong một dự án, BA thường tạo ra và sử dụng những loại tài liệu nào?
Tuỳ mô hình dự án, nhưng nhóm tài liệu thường gặp gồm: Nhóm mô tả nhu cầu và phạm vi - BRD (Business Requirement Document) — vấn đề nghiệp vụ, mục tiêu, phạm vi, các stakeholder. Viết cho người ra quyết định. - SRS /…
- Một BA cần những kỹ năng gì? Kỹ năng kỹ thuật tới mức nào là đủ?
Kỹ năng phân tích — bóc tách vấn đề, phân biệt triệu chứng với nguyên nhân, mô hình hoá quy trình, đặt câu hỏi tới khi yêu cầu hết mơ hồ. Kỹ năng giao tiếp và tài liệu — phỏng vấn các stakeholder, điều phối…
- BA cần điểm mạnh gì để làm việc hiệu quả với nhiều stakeholder cùng lúc?
Điểm mạnh cốt lõi là giữ được cùng một sự thật giữa nhiều nhóm có mối quan tâm khác nhau. Cụ thể là: - Xác định đúng ai là stakeholder ngay từ đầu, kể cả nhóm không ngồi trong phòng họp — đội vận hành,…
- Định hướng phát triển nghề nghiệp của một BA là gì?
Từ vị trí BA có bốn hướng đi thường gặp, khác nhau ở thứ bạn muốn làm sâu. 1. Đi sâu chuyên môn phân tích — Junior BA → BA → Senior BA → Lead BA / BA Manager. Càng lên cao càng ít viết…
- Vì sao bạn chọn nghề BA? Động lực theo đuổi vị trí này là gì?
Đây là câu kiểm tra xem bạn đã tìm hiểu nghề thật chưa, hay chỉ thấy nghề đang tuyển nhiều. Cấu trúc trả lời hiệu quả: 1. Điểm khởi đầu cụ thể — một việc bạn từng làm và thấy hợp: viết lại quy trình…
- CBAP là gì? Chứng chỉ BA có cần thiết không?
CBAP (Certified Business Analysis Professional) là chứng chỉ cấp cao của IIBA, dựa trên khung kiến thức BABOK. Điều kiện dự thi gồm số giờ làm phân tích nghiệp vụ tích luỹ, giờ đào tạo và thư giới thiệu — nghĩa là đây là chứng…
- Các giai đoạn của một dự án phần mềm là gì? BA làm gì ở từng giai đoạn?
Lấy khung chung của một dự án, phần việc BA đổi theo từng giai đoạn: 1. Khởi tạo — làm rõ vấn đề nghiệp vụ và mục tiêu, xác định các stakeholder, đánh giá sơ bộ tính khả thi, chốt phạm vi ở mức lớn.…
- Làm sao để nắm nhanh một miền nghiệp vụ hoàn toàn mới?
Câu này hay gặp ở công ty outsourcing, nơi dự án đổi miền nghiệp vụ liên tục. Người phỏng vấn muốn nghe một cách làm có trình tự, không phải "em sẽ cố gắng học". Trình tự dùng được: 1. Đọc tài liệu sẵn có…
- Những khó khăn thường gặp của BA khi triển khai dự án là gì?
Nêu khó khăn kèm cách xử lý, vì câu hỏi thật ra đang kiểm tra kinh nghiệm chứ không phải sự bi quan. Yêu cầu mơ hồ hoặc mâu thuẫn — mỗi stakeholder mô tả một kiểu. Xử lý: quy về ví dụ cụ thể…
- Phân biệt nhu cầu (need) và yêu cầu (requirement). Vì sao BA phải tách hai thứ này?
Nhu cầu là vấn đề hoặc mong muốn ở phía nghiệp vụ, phát biểu theo ngôn ngữ kết quả. Yêu cầu là điều hệ thống hoặc giải pháp phải làm được để đáp ứng nhu cầu đó, phát biểu ở mức kiểm chứng được. Ví…
- Yêu cầu chức năng và yêu cầu phi chức năng khác nhau thế nào?
Yêu cầu chức năng mô tả hệ thống làm được gì — hành vi, đầu vào, đầu ra, quy tắc nghiệp vụ. "Người dùng đặt lại mật khẩu qua email; liên kết hết hạn sau 15 phút." Yêu cầu phi chức năng mô tả hệ…
- Làm thế nào để nắm bắt yêu cầu phi chức năng khi khách hàng không tự nêu ra?
Khách hàng gần như không bao giờ chủ động nói về hiệu năng hay khả năng chịu tải. Việc của BA là hỏi ra bằng câu hỏi có số. Cách khai thác từng nhóm: - Khối lượng — "Một ngày phát sinh bao nhiêu đơn?…
- BRD là gì? BRD khác SRS/FRD như thế nào?
Ba tài liệu khác nhau ở người đọc và mức chi tiết. BRD — Business Requirement Document Trả lời câu hỏi vì sao làm và làm để đạt gì. Nội dung: bối cảnh nghiệp vụ, vấn đề, mục tiêu và chỉ số đo, phạm vi…
- Các thành phần chính của một tài liệu SRS là gì?
Cấu trúc thường gặp của SRS: 1. Giới thiệu — mục đích tài liệu, phạm vi sản phẩm, người đọc, từ điển thuật ngữ và viết tắt, tài liệu tham chiếu. Phần từ điển quan trọng hơn vẻ ngoài của nó: đa số tranh cãi…
- Requirement elicitation là gì? Có những kỹ thuật nào và chọn kỹ thuật ra sao?
Elicitation là hoạt động khai thác thông tin về nhu cầu và yêu cầu từ các stakeholder và các nguồn khác. Dùng từ "khai thác" chứ không phải "thu thập" là có chủ đích: phần lớn yêu cầu không nằm sẵn ở đâu để nhặt,…
- Làm sao để chắc chắn đã thu thập đủ yêu cầu, không bỏ sót?
Không có cách nào chứng minh tuyệt đối là đủ, nên trả lời tốt là nêu các lớp kiểm tra chéo thay vì khẳng định chắc chắn. 1. Phủ hết stakeholder — lập danh sách stakeholder có chủ đích, gồm cả nhóm chỉ chịu tác…
- Là BA, bạn đo chất lượng của một yêu cầu bằng tiêu chí nào?
- Bạn xác định mức ưu tiên cho yêu cầu như thế nào? Có những kỹ thuật nào?
Nguyên tắc chung: ưu tiên là quyết định của bên nghiệp vụ, BA cung cấp căn cứ và điều phối, không tự xếp thay. Các kỹ thuật thường dùng: MoSCoW — chia thành Must have, Should have, Could have, Will not have (lần này). Dễ…
- Scope creep là gì? Nguyên nhân và cách phòng tránh?
Scope creep là hiện tượng phạm vi dự án lớn dần lên trong lúc thực hiện mà không đi kèm điều chỉnh thời gian, chi phí hay nguồn lực. Khác với thay đổi phạm vi có kiểm soát: thay đổi được duyệt là bình thường,…
- Requirement Traceability Matrix (RTM) là gì? Lập ra để làm gì?
RTM là bảng nối mỗi yêu cầu với những thứ sinh ra từ nó: mục tiêu nghiệp vụ ở phía trên, và thiết kế, hạng mục phát triển, ca kiểm thử ở phía dưới. Hình dạng tối giản: Mã YC Mục tiêu nghiệp vụ Mô…
- Phân loại yêu cầu theo BABOK gồm những nhóm nào?
- Yêu cầu thay đổi giữa chừng dự án — bạn quản lý change request ra sao?
Trả lời tốt là mô tả một quy trình, vì câu hỏi đang kiểm tra bạn có làm việc theo hệ thống hay xử lý theo cảm tính. Các bước: 1. Ghi nhận qua một cửa — mọi yêu cầu thay đổi vào cùng một…
- Bạn viết user story như thế nào? Một user story tốt gồm những gì?
Khuôn mẫu quen thuộc: Là một [vai trò], tôi muốn [việc cần làm], để [đạt được giá trị gì]. Ví dụ: Là nhân viên chăm sóc khách hàng, tôi muốn tra đơn hàng bằng số điện thoại, để không phải hỏi khách mã đơn khi…
- Use case là gì? Giải thích mô hình use case.
Use case mô tả một chuỗi tương tác giữa actor và hệ thống nhằm đạt được một mục tiêu cụ thể. Nó trả lời câu hỏi: ai làm gì với hệ thống, theo trình tự nào, và kết thúc ở kết quả gì. Một use…
- Use case diagram là gì và khi nào nên dùng? Có những loại actor nào?
Use case diagram là sơ đồ tổng thể chỉ ra: hệ thống cung cấp những chức năng nào, ai dùng chúng, và ranh giới hệ thống nằm ở đâu. Nó cố tình không đi vào chi tiết — giá trị nằm ở chỗ nhìn một…
- Alternate flow và exception flow khác nhau thế nào? Xác định luồng thay thế ra sao?
Alternate flow (luồng thay thế) — một cách khác để đi tới cùng mục tiêu thành công. Use case vẫn kết thúc như mong muốn, chỉ khác đường đi. Đặt hàng: luồng chính thanh toán bằng thẻ; luồng thay thế thanh toán bằng ví điện…
- Trong use case diagram, include và extend khác nhau thế nào?
Hai quan hệ này giống nhau ở chỗ đều tách một phần hành vi ra khỏi use case gốc, nhưng khác ở tính bắt buộc và hướng phụ thuộc. include — luôn xảy ra Use case gốc luôn gọi tới use case được include; phần…
- Các bước để thiết kế một use case là gì?
Trình tự dùng được trong thực tế: 1. Xác định phạm vi hệ thống — chốt cái gì nằm trong hệ thống, cái gì là bên ngoài. Ranh giới sai ở bước này kéo theo sai toàn bộ. 2. Liệt kê actor — các vai…
- Activity diagram là gì? Gồm những thành phần chính nào?
Activity diagram mô tả trình tự các hoạt động trong một quy trình, gồm cả điểm rẽ nhánh theo điều kiện và các nhánh chạy song song. Nó trả lời câu hỏi việc gì xảy ra trước, việc gì sau, và khi nào thì rẽ…
- BPMN là gì? Các thành phần cơ bản và khác gì so với flowchart?
BPMN (Business Process Model and Notation) là chuẩn ký hiệu do OMG ban hành để mô hình hoá quy trình nghiệp vụ. Điểm mạnh là một ký hiệu có nghĩa xác định, nên bên nghiệp vụ, BA và đội kỹ thuật đọc ra cùng một…
- BA thường dùng những loại sơ đồ nào? Kể hai loại bạn dùng nhiều nhất và vì sao.
Câu này kiểm tra bạn có chọn sơ đồ theo mục đích hay vẽ theo thói quen. Các loại thường dùng và việc chúng giải quyết: - Use case diagram — chốt phạm vi: ai dùng chức năng nào. - Activity diagram / BPMN —…
- So sánh sketch, wireframe, mockup và prototype.
Bốn thứ này nằm trên cùng một trục mức độ hoàn thiện tăng dần, mỗi mức phục vụ một câu hỏi khác nhau. Sketch — bản vẽ tay hoặc phác thô, không cần đúng tỷ lệ. Dùng trong lúc trao đổi để thống nhất ý…
- Persona là gì? BA dùng persona vào việc gì?
Persona là hồ sơ mô tả một nhóm người dùng điển hình, dựng từ dữ liệu khảo sát và phỏng vấn thật, không phải tưởng tượng. Một persona thường gồm: bối cảnh công việc, mục tiêu khi dùng sản phẩm, khó khăn đang gặp, mức…
- Agile và Waterfall khác nhau thế nào? Công việc của BA thay đổi ra sao giữa hai mô hình?
Waterfall đi tuần tự: phân tích xong mới thiết kế, thiết kế xong mới lập trình, rồi kiểm thử, rồi triển khai. Yêu cầu được chốt và ký duyệt ở đầu; thay đổi sau đó đi qua quy trình change request. Agile chia thành các…
- Tuyên ngôn Agile nói gì? Nó ảnh hưởng tới cách BA làm việc ra sao?
Tuyên ngôn Agile nêu bốn cặp giá trị, mỗi cặp có dạng "coi trọng vế trái hơn vế phải", không phải bỏ vế phải: 1. Cá nhân và tương tác hơn quy trình và công cụ. 2. Phần mềm chạy được hơn tài liệu đầy…
- INVEST là gì? Dùng nó để đánh giá user story như thế nào?
INVEST là bộ sáu tiêu chí soát chất lượng một user story: - I — Independent: làm được độc lập, không buộc phải làm sau một story khác. Story phụ thuộc chồng chéo khiến việc xếp ưu tiên mất tự do. - N — Negotiable:…
- Acceptance Criteria là gì? Viết AC để làm gì và viết thế nào cho tốt?
Acceptance Criteria (AC) là tập điều kiện phải thoả để một user story được coi là hoàn thành. Đây là chỗ chứa chi tiết mà câu mô tả ngắn của story không mang hết. Viết AC để: - Chốt một cách hiểu duy nhất giữa…
- User story và use case giống và khác nhau ở chỗ nào? Khi nào dùng cái nào?
Giống nhau: cả hai đều mô tả nhu cầu từ góc nhìn người dùng, đều gắn với một vai trò và một mục tiêu, và đều là đầu vào để đội phát triển triển khai. Khác nhau: User story Use case --------- Độ dài Một…
- Một Agile Business Analyst cần những phẩm chất gì?
Phẩm chất khác biệt của một Agile BA nằm ở chỗ làm rõ yêu cầu theo nhịp lặp, thay vì bàn giao một tập đặc tả đã đóng rồi đứng ngoài. - Làm việc theo nhịp — chuẩn bị đủ chi tiết cho sprint sắp…
- GAP Analysis là gì? Làm ở giai đoạn nào và có những loại khoảng cách nào?
GAP Analysis là việc so sánh trạng thái hiện tại với trạng thái mong muốn để chỉ ra phần còn thiếu và việc phải làm để lấp phần đó. Ba bước: 1. Mô tả trạng thái hiện tại bằng dữ liệu thật — quy trình…
- Pareto Analysis là gì? BA dùng nó vào việc gì?
Pareto Analysis dựa trên quan sát rằng phần lớn hệ quả đến từ một phần nhỏ nguyên nhân — thường được nhắc tới như tỷ lệ 80/20. Cách làm: liệt kê nguyên nhân, đo tần suất hoặc mức tác động của từng nguyên nhân, sắp…
- CATWOE là gì? Dùng khi nào trong phân tích nghiệp vụ?
- Bạn xác định tính khả thi của một giải pháp như thế nào?
Xét khả thi theo năm mặt, mỗi mặt có câu hỏi riêng và người xác nhận riêng — BA tổng hợp chứ không tự kết luận cả năm. Kỹ thuật — công nghệ hiện có làm được không, đội có đủ năng lực không, tích…
- Risk và Issue khác nhau thế nào?
Khác nhau ở thời điểm: risk là chuyện chưa xảy ra, issue là chuyện đã xảy ra. Risk (rủi ro) — sự kiện có thể xảy ra và nếu xảy ra sẽ ảnh hưởng tới dự án. Được mô tả bằng xác suất và mức…
- Có những cách xử lý rủi ro nào? Giảm thiểu và né tránh khác nhau ra sao?
Sau khi nhận diện và xếp hạng rủi ro theo xác suất và mức tác động, có bốn hướng xử lý: Né tránh (avoid) — đổi kế hoạch để rủi ro không còn khả năng xảy ra. Bỏ hẳn phần chức năng phụ thuộc vào…
- BA thường dùng những công cụ nào trong công việc?
Nhóm công cụ theo việc chúng giải quyết, và chỉ nêu thứ bạn thực sự dùng — người phỏng vấn hay hỏi tiếp một câu chi tiết để kiểm tra. Quản lý yêu cầu và công việc — Jira, Azure DevOps, Trello: quản lý backlog,…
- BA cần biết SQL tới mức nào? Những câu SQL nào hay được hỏi khi phỏng vấn BA?
Mức cần: truy vấn và kiểm chứng dữ liệu, không phải tối ưu hay thiết kế cơ sở dữ liệu. Mục đích là tự trả lời được câu hỏi nghiệp vụ thay vì chờ dev chạy giúp. Phần kiến thức thường bị hỏi: - SELECT…
- BA có nên tham gia kiểm thử không? Vai trò của BA trong UAT là gì?
Có, nhưng ở đúng vai. BA không thay thế đội kiểm thử; phần đóng góp của BA là đối chiếu sản phẩm với yêu cầu và với nghiệp vụ thật. Việc BA làm được trong kiểm thử: - Soát ca kiểm thử — kiểm tra…
- Khi các stakeholder đưa ra yêu cầu mâu thuẫn nhau, bạn xử lý thế nào?
Đây là câu hỏi tình huống hay gặp nhất với vị trí BA. Trả lời theo trình tự xử lý, kèm một ví dụ thật. 1. Làm rõ mâu thuẫn thật sự nằm ở đâu. Nhiều trường hợp hai bên dùng cùng một từ với…
- Bạn phát hiện yêu cầu của khách hàng không khả thi về mặt kỹ thuật. Bạn xử lý thế nào?
Không nhận lời trước rồi tính sau, và cũng không từ chối thẳng. Trình tự xử lý: 1. Xác nhận với đội kỹ thuật trước khi nói gì với khách. Làm rõ không khả thi ở mức nào: không làm được bằng công nghệ hiện…
- Lập trình viên phản đối yêu cầu bạn đưa ra. Bạn làm gì?
Bắt đầu bằng giả định rằng phản đối có lý do, vì dev thường thấy trước ràng buộc mà tài liệu chưa nêu. 1. Nghe hết lý do và phân loại. Ba loại phản đối phổ biến: - Kỹ thuật — làm được nhưng phá…
- Bạn sẽ làm gì khi phải làm việc với một stakeholder khó tính, hay phản ứng gay gắt?
Người phỏng vấn muốn xem bạn giữ được công việc chạy tiếp hay không, chứ không kiểm tra bạn có dễ chịu hay không. Trước buổi làm việc: - Chuẩn bị kỹ hơn bình thường: tài liệu, số liệu, câu hỏi đã sắp thứ tự.…
- Hãy kể về một lần bạn không hoàn thành đúng hạn.
Câu hỏi này kiểm tra tính trung thực và cách bạn phản ứng khi kế hoạch trượt, không kiểm tra xem bạn có hoàn hảo hay không. Trả lời "em chưa từng trễ hạn" là câu trả lời tệ nhất. Cấu trúc dùng được: 1.…
