Có index rồi nhưng query vẫn quét toàn bộ collection — những trường hợp nào index không được dùng?

Các trường hợp hay gặp nhất:

• $regex không neo đầu chuỗi. /^abc/ dùng được index (là một dải liên tục); /abc/ hay /abc$/ thì không. Regex có i (không phân biệt hoa thường) cũng không dùng được index thường — cần index có collation tương ứng hoặc text index.
• Sai kiểu dữ liệu. Field lưu "12" (string) mà query { userId: 12 } (number) sẽ không khớp entry nào; BSON phân biệt kiểu. Đây là lỗi kinh điển khi dữ liệu import từ CSV.
• $ne, $nin, $not. Là điều kiện phủ định, phải duyệt gần như toàn bộ index nên optimizer thường bỏ qua.
• Toán tử tính toán trên field. { $expr: { $gt: [{ $multiply: ['$price', '$qty'] }, 100] } } hay $where không dùng được index vì phải tính từng document.
• Không dùng prefix của compound index. Index { a: 1, b: 1 } phục vụ query theo a hoặc a + b, không phục vụ query chỉ theo b.
• Field nằm trong document lồng có tên khác. Query 'user.name' cần index đúng đường dẫn 'user.name', index trên user không thay thế được.

Cách xác nhận: chạy explain('executionStats'), nếu thấy COLLSCAN thì đối chiếu danh sách trên.