Derived query method và `@Query` khác nhau thế nào? Khi nào dùng native query?

Spring Data JPA có ba cách khai báo truy vấn, chọn theo độ phức tạp:

1. Derived query — Spring sinh JPQL từ tên method. Ngắn gọn, an toàn kiểu, nhưng tên dài ra rất nhanh khi nhiều điều kiện.

List<Order> findByStatusAndCreatedAtAfter(OrderStatus status, Instant since);

2. @Query với JPQL — viết truy vấn tay nhưng vẫn ở mức entity, độc lập với dialect DB.

@Query("select o from Order o where o.status = :status and o.total > :min")
List<Order> findExpensive(@Param("status") OrderStatus status, @Param("min") BigDecimal min);

• **3.
• Native query** — SQL thuần, bật cờ nativeQuery = true.
• Dùng khi cần thứ JPQL không diễn tả được: window function, CTE, hint tối ưu, cú pháp riêng của DB.

@Query(value = "select * from orders where total > :min order by total desc limit 10", nativeQuery = true)
List<Order> findTopExpensive(@Param("min") BigDecimal min);

Đánh đổi: native query mất tính di động giữa các DB và không được validate lúc khởi động như JPQL.

Quy tắc thực dụng: derived query cho truy vấn 1-2 điều kiện, @Query JPQL cho phần còn lại, native chỉ khi thật sự cần.