PostgreSQLANALYZE thu thập thống kê về phân bố dữ liệu (cột này có bao nhiêu giá trị khác nhau, giá trị nào hay gặp...). Planner dựa vào đó để đoán mỗi bước query trả về bao nhiêu dòng, rồi chọn cách chạy. Nếu thống kê cũ hoặc thiếu, planner đoán sai và có thể chọn nhầm index, kiểu join hay kiểu scan → query chậm.
Sau khi nạp/sửa dữ liệu hàng loạt, chạy ANALYZE để planner có số liệu mới. Với cột phân bố lệch hoặc các cột phụ thuộc lẫn nhau, có thể cần tăng "statistics target" hoặc dùng extended statistics.