Hai thứ giải quyết hai bài toán khác nhau: Multi-AZ là tính sẵn sàng, read replica là mở rộng khả năng đọc.
Multi-AZ (deployment 1 standby):
- Có một standby ở AZ khác, replicate đồng bộ.
- Standby không phục vụ truy vấn — bạn không kết nối tới nó được. Nên câu trả lời cho vế sau là không, Multi-AZ tự nó không giảm tải đọc.
- Khi primary hỏng hoặc lúc patch, RDS failover: bản ghi DNS của endpoint trỏ sang standby, thường mất khoảng vài chục giây tới hơn một phút. App chỉ cần kết nối bằng endpoint, không hardcode IP, và phải chịu được việc connection bị đứt lúc chuyển.
Read replica:
- Replicate bất đồng bộ → có replica lag. Ghi xong đọc ngay ở replica có thể chưa thấy dữ liệu (read-your-write không đảm bảo).
- Có endpoint riêng; app phải chủ động tách route: ghi vào primary, đọc báo cáo/dashboard vào replica.
- Có thể promote thành instance độc lập, nên đôi khi dùng cho migration hoặc DR cross-region.
Thực tế production thường dùng cả hai: Multi-AZ cho HA, thêm read replica khi truy vấn đọc thật sự là nút thắt.