System DesignĐừng vẽ kiến trúc ngay. Trình tự được dùng phổ biến gồm 6 bước, mỗi bước có ngân sách thời gian:
1. Làm rõ yêu cầu (5-8 phút) — chốt phạm vi: ai dùng, tính năng nào nằm trong scope, tính năng nào bỏ. Xác định cả yêu cầu chức năng lẫn phi chức năng.
2. Ước lượng (3-5 phút) — từ số người dùng suy ra QPS, dung lượng lưu trữ, băng thông. Con số quyết định kiến trúc: 100 QPS và 100k QPS là hai bài khác nhau.
3. Thiết kế API (5 phút) — liệt kê vài endpoint chính với tham số và giá trị trả về. Đây là hợp đồng giữa client và hệ thống.
4. Data model (5-7 phút) — bảng/collection chính, chọn kiểu lưu trữ, khóa phân mảnh.
5. Kiến trúc mức cao (10 phút) — vẽ hộp và mũi tên: client → gateway → service → store, cộng cache, queue, CDN nếu cần.
6. Đi sâu và xử lý điểm nghẽn (10 phút) — người phỏng vấn thường tự chọn một điểm để đào sâu; nếu không, hãy tự chỉ ra điểm nghẽn và cách xử lý.
Sai lầm hay gặp: nhảy thẳng vào bước 5, dẫn tới thiết kế không bám yêu cầu và không có con số để bảo vệ lựa chọn. Nói to trình tự này ngay đầu buổi cũng là một điểm cộng — nó cho thấy bạn có phương pháp.