Cast, accessor `Attribute` và custom cast trong Eloquent dùng khi nào? Chúng khác nhau ra sao?

Ba mức độ, chọn theo độ phức tạp của phép biến đổi.

1. Cast dựng sẵn — khai báo trong casts(), xử lý kiểu phổ thông. Đây là chỗ nên đặt datetime, boolean, array, encrypted, và cả backed enum của PHP 8.1:

protected function casts(): array
{
    return [
        'is_active'  => 'boolean',
        'meta'       => 'array',
        'status'     => OrderStatus::class,   // backed enum
        'paid_at'    => 'datetime',
    ];
}

• **2.
• Accessor / mutator bằng Attribute — biến đổi một cột** theo logic riêng.
• Từ Laravel 9 dùng một method duy nhất trả về Attribute:

protected function fullName(): Attribute
{
    return Attribute::make(
        get: fn (mixed $value, array $attrs) => $attrs['first_name'].' '.$attrs['last_name'],
        set: fn (string $value) => ['first_name' => explode(' ', $value)[0]],
    );
}

3. Custom cast — class implement CastsAttributes với get/set, tái sử dụng được trên nhiều model. Dùng khi cần map cột sang value object (Money, Coordinates) hoặc mã hoá dạng riêng.

Điểm dễ sai: giá trị cast sang object được cache trong bộ nhớ của model, nên sửa property của object trả về không tự đánh dấu model là dirty; phải gán lại cả object (hoặc khai báo withoutObjectCaching trên class cast).