Static files và media files khác nhau ra sao, deploy thế nào cho đúng?

Static files là asset đi kèm code (CSS, JS, ảnh trong app/static/). Media files là file user upload lúc runtime (avatar, attachment).

# settings.py
STATIC_URL = '/static/'
STATIC_ROOT = BASE_DIR / 'staticfiles'       # collectstatic gom về đây
STATICFILES_DIRS = [BASE_DIR / 'assets']     # source dev

MEDIA_URL = '/media/'
MEDIA_ROOT = BASE_DIR / 'media'              # user upload save về đây

• Flow production gồm 3 bước.
• Bước build chạy python manage.py collectstatic --noinput để gom tất cả file static về STATIC_ROOT.
• Bước serve để nginx lo /static/ từ STATIC_ROOT và /media/ từ MEDIA_ROOT, không cho Django xử lý.
• Hoặc thay nginx bằng CDN: dùng django-storages push static lên S3/CloudFront, set STORAGES['default'] cho media và STORAGES['staticfiles'] cho static (Django 4.2+).

# Hash filename để cache-bust khi deploy
STORAGES = {
    'staticfiles': {
        'BACKEND': 'django.contrib.staticfiles.storage.ManifestStaticFilesStorage',
    },
}

Khác biệt quan trọng cần nhớ: static có thể cache vĩnh viễn vì filename có hash, mỗi deploy đổi hash → browser tự fetch lại.

• Media thì cần kiểm soát access — đừng mở public MEDIA_ROOT lên S3 cho mọi file, vì invoice hay avatar có thể leak ra ngoài.
• Tài liệu private phải cấp signed URL có hạn.
• Và đừng để Django serve media ở prod — serve() của Django docs nói rõ chỉ dành cho dev.