CAP theorem là gì và áp dụng cho database thế nào?

CAP nói: một hệ dữ liệu phân tán không thể đồng thời đảm bảo cả ba khi có network partition:

• Consistency (C): mọi node thấy dữ liệu mới nhất giống nhau (mọi read thấy write gần nhất).
• Availability (A): mọi request đều nhận phản hồi (không lỗi), dù có thể là dữ liệu cũ.
• Partition tolerance (P): hệ vẫn chạy khi mạng giữa các node bị chia cắt.

Điểm mấu chốt: partition là điều bắt buộc phải chịu trong hệ phân tán (mạng sẽ có lúc đứt), nên thực chất khi có partition ta phải chọn giữa C và A:
- CP: khi partition, hy sinh availability để giữ nhất quán (từ chối/chặn request nghi ngờ). Vd PostgreSQL/MySQL dạng cluster, ZooKeeper.
- AP: khi partition, vẫn phục vụ nhưng chấp nhận dữ liệu có thể cũ → eventual consistency. Vd Cassandra, DynamoDB, CouchDB.

Lưu ý: khi không có partition, hệ có thể vừa nhất quán vừa khả dụng — CAP chỉ ràng buộc lúc partition. Mở rộng hơn có mô hình PACELC (thêm đánh đổi latency/consistency lúc bình thường).