Message queue (point-to-point) và pub/sub khác nhau thế nào?

Hai mô hình gửi message bất đồng bộ, khác nhau ở ai nhận message:

• Message queue (point-to-point): mỗi message được đúng một consumer xử lý. Nhiều consumer cùng đọc một queue thì chia nhau việc (competing consumers) để tăng throughput, nhưng một message chỉ giao cho một trong số đó. Hợp phân phối tác vụ: mỗi job làm đúng một lần (xử lý ảnh, gửi mail).
• Pub/sub (publish-subscribe): message được fan-out tới mọi subscriber đang quan tâm — một sự kiện, nhiều bên nhận đồng thời và độc lập. Publisher không cần biết có bao nhiêu/những ai là subscriber. Hợp phát sự kiện: một OrderCreated cho cả service kho, service email, service analytics cùng phản ứng.

Chốt: queue = chia việc (mỗi message một người làm); pub/sub = phát broadcast (mỗi message mọi người nghe). Nhiều hệ kết hợp: publish sự kiện lên topic, mỗi consumer group có queue riêng để xử lý một lần trong nhóm (vd SNS + SQS, hoặc Kafka với consumer group). Cả hai đều giúp decoupling và chịu tải.