Keyword final trong Java có mấy cách dùng?

Ba ngữ cảnh, cùng ý "không thể đổi" — nhưng "đổi" gì thì phụ thuộc:

final class String { ... }       // 1. class — không extend được

class Base {
  final void render() { ... }    // 2. method — subclass không override được
}

final int MAX = 100;             // 3. variable — không gán lại được
final List<String> names = new ArrayList<>();
names.add("Ada");                // OK — reference không đổi, NỘI DUNG vẫn đổi được
names = new ArrayList<>();       // ❌ compile error

• final class — chống extends (vd String, Integer). Bảo vệ invariant + cho JIT inline mạnh hơn.
• final method — chống override. Cho template method khung không cho phép thay đổi.
• final variable — gán đúng 1 lần. Field phải gán ở khai báo/constructor. static final = hằng số (UPPERCASE).

Bẫy: final trên reference chỉ khoá biến — object bên trong vẫn mutate được. Muốn bất biến thật, dùng List.copyOf(...).

Liên quan: record field ngầm là final; sealed (Java 17+) chặt hơn final cho hierarchy có giới hạn subtype.

Three contexts, one idea: "cannot change" — but what cannot change depends on the context.

final class String { ... }       // 1. class — cannot be extended

class Base {
  final void render() { ... }    // 2. method — subclasses cannot override
}

final int MAX = 100;             // 3. variable — cannot be reassigned
final List<String> names = new ArrayList<>();
names.add("Ada");                // OK — reference fixed, CONTENT still mutable
names = new ArrayList<>();       // ❌ compile error

• final class — prevents extension (e.g. String, Integer). Protects invariants + lets the JIT inline more aggressively.
• final method — prevents override. Used for template-method skeletons that must not change.
• final variable — assigned exactly once. Fields must be assigned at declaration or in a constructor. static final = constant (UPPERCASE).

Pitfall: final on a reference only locks the variable — the referenced object can still be mutated. For true immutability, use List.copyOf(...).

Related: record fields are implicitly final; sealed (Java 17+) is stricter than final for hierarchies with a limited set of subtypes.