REST, GraphQL và gRPC khác nhau thế nào? Khi nào dùng cái nào?

REST dùng HTTP verbs (GET/POST/PUT/DELETE) + URL resources, stateless, dễ cache, phổ biến nhất — phù hợp CRUD APIs đơn giản, public APIs, mobile apps.

GraphQL cho phép client chỉ định chính xác data cần lấy qua query language, giải quyết over-fetching/under-fetching của REST, có single endpoint — phù hợp khi nhiều client (web/mobile) cần data shapes khác nhau, hoặc data graph phức tạp.

gRPC dùng Protocol Buffers (binary, nhỏ hơn JSON ~3-5x), HTTP/2 multiplexing, strongly-typed contracts, hỗ trợ streaming bidirectional — phù hợp microservices internal communication, khi performance critical.

Trong thực tế: public-facing API thường dùng REST; BFF (Backend for Frontend) hoặc dashboard phức tạp hỏi dùng GraphQL (Shopify, GitHub); service mesh nội bộ dùng gRPC (Google, Netflix).